Poslednji put ažurirano: 2.12.2024
Eksproprijacija: Šta je i kako funkcioniše?
Eksproprijacija je pravni institut kojim se na bazi upravnog akta ili zakona, u javnom interesu oduzimaju ili ograničavaju imovinska prava, uz odgovarajuće naknade. Zakon o eksproprijaciji definiše eksproprijaciju kao postupak prinudnog prelaska prava svojine na nepokretnosti iz privatne u državnu svojinu ili njeno ograničenje.
Faze postupka eksproprijacije
Sama procedura eksproprijacije odvija se u nekoliko faza, prvo se utvrđuje postojanje državanog interesa, zatim se provodi administrativni postupak, a na kraju se određuje i isplaćuje naknada za eksproprisanu nepokretnost.
Pravo svojine i javna korist
Važno je napomenuti da je u našem pravnom sistemu pravo svojine apsolutno, neprikosnoveno i najznačajnije imovinsko pravo. Osnovna zaštita ovog prava je zagarantovana Ustavom Republike Srbije, gde je predviđeno da pravo svojine na nepokretnosti može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.
Advokatska kancelarija Milan Predojević je usko specijalizovana za oblast eksproprijacije i stoji Vam na raspolaganju za sva pitanja i nedoumice.
Šta se sve smatra nepokretnostima?
Nepokretnostima, u smislu Zakona o eksproprijaciji, smatraju se zemljišta, zgrade i drugi građevinski objekti. Eksproprijacija se najčešće sprovodi radi zadovoljenja javnog interesa koji najčešće podrazumeva izgradnju mostova, puteva, gasovoda, pruga, izgradnje objekata iz oblasti kulture, zdravstva, odbrane, sporta i slično.
Vrste eksproprijacije
Potpuna eksproprijacija
Potpunom eksproprijacijom se menja vlasnik nepokretnosti koja se ekspropriše.
Delimična eksproprijacija
Ovom vrstom eksproprijacije vlasniku se ne oduzima pravo svojine na nepokretnosti, već se njegovo pravo samo ograničava u nekom delu. Bitna stavka i kod ove vrste eksproprijacije jeste da se i ovde mora utvrditi javni interes.
Postupak eksproprijacije
Ono što je svakako prva faza, a to znači faza pre podnošenja samog predloga za eksproprijaciju, jeste utvrđivanje javnog interesa na osnovu podnetog predloga za utvrđivanje javnog interesa.
Korisnik eksproprijacije
U rešenju u kome se utvrđuje javni interes za eksproprijaciju određuje se i korisnik eksproprijacije (Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave, javni fond i dr.)
Podnošenje predloga za eksproprijaciju
Nakon što je aktom Vlade utvrđen javni interes, podnosi se predlog za eksproprijaciju opštinskoj upravi prema mestu gde se nalazi nepokretnost koja je predmet eksproprijacije, i to u roku od jedne godine od dana utvrđivanja javnog interesa. O podnetom predlogu odlučuje jedinica lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalazi nepokretnost. Pre samog donošenja rešenja, nadležni organ jedinice lokalne samouprave je dužan da sasluša vlasnika nepokretnosti o činjenicama koje su od značaja za sam postupak.
Pravo na žalbu
Na rešenje o eksproprijaciji vlasnik nepokretnosti ima pravo žalbe Ministarstvu finansija kao drugostepenom nadležnom organu.
Naknada za eksproprisanu nepokretnost
Na kraju dolazimo i do najdelikatnijeg dela postupka eksproprijacije, a to je naknada za eksproprisanu nepokretnost. Kada rešenje o eksproprijaciji postane pravnosnažno, nadležna jedinica lokalne samouprave je dužna da zakaže raspravu za određivanje naknade. Bitno je napomenuti da se visina naknade određuje po tržišnoj ceni, prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut, prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi.
Sudski postupak za utvrđivanje naknade za eksprorijaciju
U situaciji kada nije postignut dogovor između vlasnika nepokretnosti i korisnika eksproprijacije, opštinski organ dužan je da pravnosnažno rešenje o eksproprijaciji bez odlaganja dostavi nadležnom sudu koji će u vanparničnom postupku odrediti zakonitu naknadu. Sam postupak je hitan. Kada utvrdi sve važne činjenice, sud donosi rešenje kojim određuje oblik i obim naknade. Što se tiče troškova postupka, iste snosi korisnik eksproprijacije u celosti, osim troškova koji su izazvani neopravdanim postupcima ranijeg sopstvenika.
Pravna pomoć i saveti
Naša advokatska kancelarija Vam pruža mogućnost da se na poprilično lak i jednostavan način upoznate sa svim relevantnim činjenicama koje su Vam od značaja za sam postupak eksproprijacije.
Kontaktirajte nas
Ukoliko vam je potrebna pravna pomoć, možete nas kontaktirati nakon čega ćemo pristupiti detaljnoj analizi slučaja te sprovesti sve nephodne mere u cilju izdejstvovanja maksimalne novčane naknade za vašu nepokretnost.
Često postavljana pitanja (FAQ)
Eksproprijacija je proces kojim se nepokretnost prenosi iz privatne u državnu svojinu ili se pravo svojine na njoj ograničava, uz obavezu države da vlasniku isplati naknadu koja ne može biti niža od tržišne vrednosti.
Eksproprijaciju reguliše Zakon o eksproprijaciji Republike Srbije, koji definiše sve korake i prava učesnika u postupku.
–Potpuna eksproprijacija – Vlasništvo nad nepokretnošću u potpunosti prelazi na državu ili korisnika eksproprijacije.
–Delimična eksproprijacija – Ograničava se pravo svojine, ali vlasnik zadržava nepokretnost u određenom obimu.
Prema Zakonu o eksproprijaciji, predmet eksproprijacije mogu biti:
-Zemljišta.
-Zgrade.
-Drugi građevinski objekti.
Vlasnik ima pravo da:
-Uloži žalbu Ministarstvu finansija.
-Pokrene sudski postupak za utvrđivanje odgovarajuće naknade.
Troškove postupka u celosti snosi korisnik eksproprijacije, osim u slučaju kada ih je prouzrokovao vlasnik neopravdanim postupcima.
